Wady wzroku mogą powodować niewyraźne widzenie z bliska, z daleka, zniekształcenie obrazu lub trudności z rozpoznawaniem szczegółów. Najczęściej diagnozuje się krótkowzroczność, nadwzroczność i astygmatyzm. Po 40. roku życia pojawia się również prezbiopia, czyli pogorszenie zdolności ostrego widzenia z bliska. Sprawdź, czym różnią się poszczególne zaburzenia i jak można je korygować.
Z artykułu dowiesz się:
- Co jest przyczyną wady wzroku?
- Jak widzi osoba z wadą wzroku?
- Co oznacza nadwzroczność?
- Czym jest krótkowzroczność?
- Co to jest astygmatyzm?
- Co różni prezbiopię od zaburzenia widzenia barw?
- Jakie są sposoby korygowania wad widzenia?
Co jest przyczyną wady wzroku?
Prawidłowe widzenie wymaga skupienia promieni świetlnych dokładnie na siatkówce. Gdy kształt gałki ocznej lub siła załamywania światła przez rogówkę i soczewkę są nieprawidłowe, obraz staje się rozmazany. Tak powstają wady refrakcji. Mogą mieć podłoże genetyczne, rozwijać się w dzieciństwie lub zmieniać wraz z wiekiem. Nie każde pogorszenie widzenia oznacza jednak wadę refrakcji – podobne objawy występują także w chorobach oczu.
Jak widzi osoba z wadą wzroku?
To, jak widzi osoba z wadą wzroku, zależy od rodzaju i wielkości zaburzenia. Krótkowidz rozpoznaje szczegóły z bliska, ale widzi niewyraźne napisy w oddali. Osoba z nadwzrocznością może mieć trudności z czytaniem, natomiast przy astygmatyzmie kontury bywają rozmazane lub zniekształcone niezależnie od odległości. Prezbiopia utrudnia odczytywanie drobnego tekstu, zwłaszcza z bliska.
Wada wzroku plus – co oznacza nadwzroczność?
Wada wzroku plus oznacza nadwzroczność, czyli sytuację, w której promienie świetlne bez udziału akomodacji skupiałyby się za siatkówką. Korekcja wymaga soczewek skupiających, oznaczonych symbolem „+”. Osoby z niewielką nadwzrocznością mogą długo nie zauważać problemu, ponieważ oko kompensuje wadę akomodacją. U dzieci znaczna, nieskorygowana nadwzroczność może sprzyjać zezowi i niedowidzeniu.
Wada wzroku minus – czym jest krótkowzroczność?
Wada wzroku minus to krótkowzroczność, w której światło skupia się przed siatkówką. Charakterystyczne objawy to rozmyte znaki drogowe, trudności z odczytywaniem napisów na tablicy i mrużenie oczu. Korekcję zapewniają soczewki rozpraszające oznaczone symbolem „–”. Krótkowzroczność często rozwija się w wieku szkolnym, a jej postępowaniu sprzyjają predyspozycje genetyczne, intensywna praca z bliska i niedostateczna ilość czasu spędzanego na zewnątrz.
Astygmatyzm – dlaczego obraz jest zniekształcony?
Astygmatyzm wynika z nierównomiernej mocy optycznej oka, najczęściej związanej z kształtem rogówki. Może powodować rozciągnięcie konturów, rozmycie liter i dyskomfort podczas patrzenia na światła po zmroku. Często współwystępuje z krótkowzrocznością lub nadwzrocznością. Do jego korekcji stosuje się okulary z soczewkami cylindrycznymi oraz toryczne soczewki kontaktowe.
Prezbiopia i zaburzenia widzenia barw – czym się różnią?
Prezbiopia jest naturalnym następstwem starzenia się soczewki oka i stopniowej utraty zdolności akomodacji. Zwykle ujawnia się po 40. roku życia, gdy konieczne staje się odsuwanie telefonu lub książki od twarzy. Pomagają okulary do czytania, progresywne lub odpowiednio dobrane soczewki kontaktowe.
Daltonizm dotyczy natomiast rozpoznawania barw, najczęściej czerwieni i zieleni. Zazwyczaj jest dziedziczny. Specjalne filtry mogą ułatwiać odróżnianie niektórych kolorów, ale nie przywracają prawidłowego widzenia barw.
Jak koryguje się najczęstsze wady wzroku?
Sposób korygowania wad wzroku zależy od rodzaju zaburzenia, jego nasilenia, wieku pacjenta oraz indywidualnych potrzeb. Najczęściej stosuje się odpowiednio dobrane okulary lub soczewki kontaktowe, które poprawiają ostrość widzenia. W niektórych przypadkach możliwa jest również korekcja laserowa lub leczenie operacyjne. Wybór metody powinien być poprzedzony dokładnym badaniem okulistycznym. Jak wygląda korekcja poszczególnych wad wzroku?
1. Dalekowzroczność (nadwzroczność)
Korygowana za pomocą okularów z soczewkami skupiającymi (tzw. plusami) lub odpowiednich soczewek kontaktowych. Ich zadaniem jest przesunięcie ogniska obrazu na siatkówkę, co poprawia ostrość widzenia, szczególnie z bliska.
2. Krótkowzroczność
W tym przypadku stosuje się okulary z soczewkami rozpraszającymi (tzw. minusami) lub soczewki kontaktowe. Dzięki nim promienie świetlne skupiają się na siatkówce, a odległe przedmioty stają się wyraźniejsze. U wybranych pacjentów możliwa jest także laserowa korekcja wzroku,
3. Astygmatyzm
Najczęściej korygowany przy użyciu okularów z soczewkami cylindrycznymi lub torycznymi soczewkami kontaktowymi. W przypadku astygmatyzmu nieregularnego (np. związanego ze stożkiem rogówki lub urazem) konieczne może być zastosowanie specjalistycznych soczewek twardych albo skleralnych,
4. Starczowzroczność (prezbiopia)
Poprawę widzenia z bliska zapewniają okulary do czytania, szkła progresywne, dwuogniskowe lub multifokalne soczewki kontaktowe. Dobór korekcji zależy między innymi od tego, czy pacjent ma również krótkowzroczność, nadwzroczność lub astygmatyzm,
5. Daltonizm (zaburzenia widzenia barw)
Specjalne okulary i soczewki z filtrami mogą u części osób poprawiać rozróżnianie wybranych kolorów. Nie przywracają jednak prawidłowego widzenia barw ani nie usuwają przyczyny zaburzenia. W przypadku daltonizmu nabytego istotne jest rozpoznanie i ewentualne leczenie choroby podstawowej,
Warto pamiętać, że nie każda wada wzroku wymaga takiego samego postępowania. Regularne badania pozwalają kontrolować zmiany ostrości widzenia, odpowiednio dostosowywać korekcję i wykrywać choroby oczu, które mogą powodować podobne objawy.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o wady wzroku
Czy plus oznacza, że źle widzę z bliska?
Najczęściej nadwzroczność utrudnia widzenie z bliska, jednak przy większej wadzie obraz może być nieostry również z dalszej odległości.
Czy minus oznacza krótkowzroczność?
Tak. Ujemna wartość dioptrii w korekcji sferycznej oznacza krótkowzroczność. Im większa wartość bezwzględna, tym silniejsza korekcja.
Czy wadę wzroku można odziedziczyć?
Tak. Genetyka odgrywa istotną rolę zwłaszcza w krótkowzroczności, nadwzroczności oraz niektórych zaburzeniach rozpoznawania barw.
Czy noszenie okularów pogarsza wzrok?
Nie. Prawidłowo dobrane okulary poprawiają ostrość widzenia i nie powodują rozwoju wady.
Czy wadę wzroku można całkowicie wyleczyć?
Niektóre wady refrakcji można skorygować operacyjnie, jednak nie każdy pacjent kwalifikuje się do zabiegu. Okulary i soczewki poprawiają widzenie, ale nie usuwają przyczyny wady.
